Afstand
ongeveer 40 lichtjaar
TRAPPIST-1 is een kleine, koele rode dwergster op ongeveer 40 lichtjaar afstand. Om deze ster draaien zeven rotsachtige planeten, dichter bij elkaar dan onze planeten staan. Drie of vier ervan staan in de leefbare zone, waar vloeibaar water mogelijk is.
Ster-uitleg: klik op de ster om de naam, het soort ster en de groep/klasse te zien.
TRAPPIST-1 is een van de bekendste planetenstelsels buiten ons zonnestelsel. Rond een kleine, koele ster draaien zeven rotsachtige planeten die allemaal ongeveer zo groot zijn als de aarde. Nergens anders hebben we zoveel aardachtige werelden bij één ster gevonden.
ongeveer 40 lichtjaar
Waterman
ultrakoele rode dwerg
iets groter dan Jupiter
ongeveer 2.300 °C (de zon: 5.500 °C)
7, allemaal ongeveer zo groot als de aarde
van 1,5 tot 19 dagen
3 planeten: e, f en g
De eerste drie planeten werden in 2016 ontdekt met de kleine TRAPPIST-telescoop in Chili, door een team onder leiding van de Belgische sterrenkundige Michaël Gillon van de Universiteit van Luik. In 2017 maakte het team bekend dat er in totaal zeven planeten zijn, onder meer dankzij de Spitzer-ruimtetelescoop van NASA.
De naam TRAPPIST staat voor een Engelse omschrijving van de telescoop, maar is ook een knipoog naar de bekende Belgische trappistenbieren.
Alle zeven planeten draaien dichter bij hun ster dan Mercurius bij onze zon. Toch is het er niet te heet, omdat de ster zo zwak is.
De omlooptijden passen in vaste verhoudingen bij elkaar, een soort muzikaal ritme. Dat wijst erop dat het stelsel al heel lang rustig en stabiel is.
De planeten staan zo dicht bij elkaar dat je vanaf de ene planeet de andere soms groter aan de hemel zou zien dan wij onze maan zien.
Waarschijnlijk keren de planeten steeds dezelfde kant naar hun ster, zoals de maan naar de aarde. Aan de ene kant is het dan altijd dag, aan de andere kant altijd nacht.
De afstand tot een ster waarop het op een planeet niet te heet en niet te koud is voor vloeibaar water. Het betekent niet dat er ook echt water of leven is.
Rode dwergen zoals TRAPPIST-1 hebben vaak felle uitbarstingen. Die kunnen de dampkring van planeten wegblazen.
Sinds 2023 kijkt de James Webb-ruimtetelescoop naar TRAPPIST-1. Bij de binnenste planeten, b en c, vond Webb geen dikke dampkring zoals die van Venus. Dat was een belangrijke ontdekking: het laat zien hoe moeilijk het is voor planeten rond zulke sterren om hun lucht vast te houden.
De grote vraag is nu of de planeten in de leefbare zone, vooral TRAPPIST-1e, wel een dampkring hebben. Dat onderzoek loopt nog en vergt veel waarnemingen.
Belangrijk: er is op TRAPPIST-1 geen leven gevonden. "In de leefbare zone" betekent alleen dat de temperatuur in principe vloeibaar water toelaat.
Nee, niet met het blote oog en ook niet met een gewone telescoop. De ster is veel te zwak.
Met de snelste ruimtesondes die we nu hebben, zou het tienduizenden jaren duren. Licht doet er 40 jaar over.
Met de transitmethode: telkens als een planeet voor de ster langs schuift, wordt de ster heel even een klein beetje zwakker.