Sterrenstelsels.nl
Verre wereld

HD 209458

HD 209458 is een ster met een beroemde planeet: HD 209458 b. Deze planeet is een hete Jupiter: een grote gasplaneet die extreem dicht bij zijn ster staat.

Klik op de planeet voor uitleg. Deze planeet draait expres snel: hij staat heel dicht bij zijn ster.
✓ Bevestigde planeet ? Mogelijke planeet / niet hard bewezen

Ster-uitleg: klik op de ster om de naam, het soort ster en de groep/klasse te zien.

Klik op een planeet of ster — dan zie je hier de uitleg.

HD 209458 b is een hete Jupiter die een belangrijke plek heeft in de geschiedenis van de sterrenkunde. Het was de eerste exoplaneet die werd gezien terwijl hij voor zijn ster langs schoof, en de eerste waarbij een dampkring werd gemeten. Veel technieken die nu bij James Webb worden gebruikt, zijn met deze planeet begonnen.

Snelle feiten

HD 209458 b in cijfers

Afstand

ongeveer 157 lichtjaar

Sterrenbeeld

Pegasus

Soort ster

lijkt sterk op de zon

Grootte planeet

ongeveer 1,4 keer Jupiter

Massa

ongeveer 0,7 keer Jupiter

Een jaar

3,5 dag

Temperatuur

ongeveer 1.000 °C

Bijnaam

Osiris

Een reeks primeurs

Waarom is deze planeet zo belangrijk?

1999: de eerste transit

Voor het eerst zagen sterrenkundigen een exoplaneet voor zijn ster langs schuiven, waardoor de ster een paar procent zwakker werd. Dit heet een transit. Daaruit kon voor het eerst de grootte van een exoplaneet worden bepaald.

2001: de eerste dampkring

De Hubble-ruimtetelescoop vond natrium in de dampkring. Het was de eerste keer dat iets in de lucht van een exoplaneet werd gemeten.

2003: een verdampende staart

Hubble zag dat de planeet een wolk waterstof achter zich aan sleept: zijn dampkring verdampt door de hitte van de ster.

2010: wind gemeten vanuit Leiden

Een team van de Universiteit Leiden mat met een grote telescoop in Chili voor het eerst wind op een exoplaneet: een storm van duizenden kilometers per uur, van de hete dagkant naar de koudere nachtkant.

De bijnaam

Waarom heet hij Osiris?

Door die verdampende staart kreeg de planeet de bijnaam Osiris, naar de Egyptische god die in stukken werd gehakt en die zijn lichaam verloor. Net als Osiris verliest de planeet een deel van zichzelf. Hij verliest elke seconde duizenden tonnen gas, maar is zo groot dat hij nog miljarden jaren meegaat.

Hete Jupiters

Een nieuwe soort planeet

HD 209458 b is een hete Jupiter: een gasreus zoals Jupiter, maar zo dicht bij zijn ster dat hij in een paar dagen rond is. Zulke planeten bestaan in ons zonnestelsel niet. Omdat ze groot zijn en snel draaien, waren ze de eerste exoplaneten die we konden vinden en onderzoeken. Lees ook over WASP-12 b en KELT-9 b.

Zelf kijken

Kun je de ster zien?

Niet met het blote oog, maar wel met een verrekijker of kleine telescoop. De ster staat in het sterrenbeeld Pegasus. Sommige ervaren amateursterrenkundigen hebben met gevoelige camera's zelf de kleine dip in helderheid gemeten tijdens een transit.

Vragen

Vaak gestelde vragen

Wat betekent HD 209458?

HD staat voor de Henry Draper-catalogus, een grote lijst van sterren. 209458 is het nummer van de ster in die lijst. De "b" betekent: de eerste planeet die bij deze ster is gevonden.

Is de planeet leefbaar?

Nee. Het is een gloeiend hete gasreus zonder vaste grond.

Verder ontdekken

Meer verre zonnestelsels