Jupiter

De grootste planeet van het zonnestelsel.

Uitleg
Jupiter

Jupiter is de vijfde planeet vanaf de zon en verreweg de grootste. Er passen meer dan 1.300 aardes in. Jupiter is een gasreus: hij heeft geen vaste grond, maar bestaat vooral uit waterstof en helium. Zijn kleurige wolkenbanden en de enorme Grote Rode Vlek maken hem een van de mooiste planeten om te bekijken.

Snelle feiten

Jupiter in cijfers

Doorsnede

139.820 km (11 keer de aarde)

Afstand tot de zon

gemiddeld 778 miljoen km

Een jaar

bijna 12 aardse jaren

Een dag

9 uur en 56 minuten

Temperatuur

ongeveer -110 °C bij de wolkentoppen

Manen

ruim 90 bekende manen

Massa

2,5 keer alle andere planeten samen

Zonlicht doet erover

ongeveer 43 minuten

Bijzonder

Wat maakt Jupiter bijzonder?

De Grote Rode Vlek

Een gigantische storm die groter is dan de aarde. Hij wordt al zeker 150 jaar waargenomen, maar is de laatste tientallen jaren kleiner geworden.

De snelste draaier

Jupiter draait in minder dan 10 uur om zijn as. Daardoor is hij bij de evenaar duidelijk dikker dan bij de polen.

Wolkenbanden

De lichte en donkere banden zijn wolken die in tegengestelde richtingen waaien, met windsnelheden van honderden kilometers per uur.

Geen vaste grond

Hoe dieper je gaat, hoe dichter en heter het gas wordt. Ergens diep binnenin wordt de waterstof zo samengeperst dat het zich gedraagt als een vloeibaar metaal.

Dunne ringen

Jupiter heeft ook ringen, maar die zijn zo donker en dun dat ze pas in 1979 werden ontdekt door Voyager 1.

Een kosmische stofzuiger

Door zijn sterke zwaartekracht trekt Jupiter kometen en brokstukken aan. In 1994 zagen we komeet Shoemaker-Levy 9 in stukken op Jupiter inslaan.

De manen

De vier grote manen van Galileo

In 1610 richtte Galileo Galilei een eenvoudige telescoop op Jupiter en zag vier lichtpuntjes die om de planeet draaiden. Het was het eerste bewijs dat niet alles om de aarde draait.

Io

De meest vulkanische plek in het zonnestelsel, met honderden actieve vulkanen.

Europa

Onder een korst van ijs zit waarschijnlijk een oceaan van zout water. Een van de beste plekken om naar leven te zoeken.

Ganymedes

De grootste maan van het zonnestelsel, zelfs groter dan de planeet Mercurius. Hij heeft een eigen magnetisch veld.

Callisto

Een oude, donkere maan die helemaal bedekt is met kraters.

Ruimtemissies

Wie heeft Jupiter bezocht?

Pioneer en Voyager

In de jaren zeventig vlogen Pioneer 10 en 11 en Voyager 1 en 2 langs Jupiter en maakten de eerste foto's van dichtbij.

Galileo

Van 1995 tot 2003 in een baan om Jupiter. Hij liet ook een sonde in de dampkring vallen.

Juno

Sinds 2016 in een baan om Jupiter. Juno vliegt over de polen en kijkt diep in de planeet.

JUICE en Europa Clipper

De Europese JUICE (gelanceerd in 2023) en NASA's Europa Clipper (gelanceerd in 2024) zijn onderweg om vooral de ijsmanen te onderzoeken. Ze komen rond 2030 en 2031 aan.

Zelf kijken

Jupiter aan de hemel

Jupiter is vaak een van de helderste "sterren" aan de nachthemel, met een rustig, wit-geel licht. Pak een verrekijker en houd die stil, bijvoorbeeld tegen een muur. Dan zie je vaak de vier manen van Galileo als kleine puntjes op een rij naast de planeet. Elke avond staan ze anders.

Met een kleine telescoop zie je de wolkenbanden, en met wat geluk de Grote Rode Vlek.

Vragen

Vaak gestelde vragen over Jupiter

Kun je op Jupiter landen?

Nee. Er is geen vaste grond. Een ruimtevaartuig zou steeds dieper zakken tot het door de enorme druk en hitte wordt verpletterd.

Is Jupiter een mislukte ster?

Niet echt. Jupiter zou ongeveer 80 keer zwaarder moeten zijn om in zijn kern kernfusie te laten beginnen, zoals in een ster.

Waarom heeft Jupiter zoveel manen?

Door zijn enorme zwaartekracht kan Jupiter veel kleine brokstukken vangen en vasthouden. Er worden nog steeds nieuwe kleine maantjes ontdekt.

Verder ontdekken

Verder door het zonnestelsel