Saturnus

De planeet met de bekendste ringen.

Uitleg
Saturnus

Saturnus is de zesde planeet vanaf de zon en de tweede grootste, na Jupiter. Hij is wereldberoemd om zijn ringen, die je met een kleine telescoop al kunt zien. Net als Jupiter is Saturnus een gasreus zonder vaste grond. Hij heeft meer manen dan welke planeet ook, en een daarvan heeft meren en regen, net als de aarde, maar dan van methaan.

Snelle feiten

Saturnus in cijfers

Doorsnede

116.460 km (9 keer de aarde)

Afstand tot de zon

gemiddeld 1,4 miljard km

Een jaar

bijna 30 aardse jaren

Een dag

ongeveer 10,5 uur

Temperatuur

ongeveer -140 °C bij de wolkentoppen

Manen

meer dan 200 bekende manen

Dichtheid

lager dan water

Zonlicht doet erover

ruim 1 uur en 15 minuten

De ringen

Waar zijn de ringen van gemaakt?

De ringen bestaan uit miljarden stukjes ijs en wat steen. Sommige zijn zo klein als zandkorrels, andere zo groot als een huis. Elk stukje draait in zijn eigen baan om Saturnus.

Enorm breed

De belangrijkste ringen reiken samen tot ongeveer 280.000 kilometer van de ene kant naar de andere: bijna drie kwart van de afstand van de aarde naar de maan.

Ongelooflijk dun

Toch zijn de ringen meestal maar zo'n tien tot honderd meter dik. Als je ze zou verkleinen tot een vel papier, zouden ze nog dunner zijn dan dat vel.

Op hun kant

Elke 13 tot 16 jaar kijken we precies tegen de zijkant van de ringen aan. Dan zijn ze vanaf de aarde bijna onzichtbaar. Dat gebeurde in 2025. Nu gaan ze langzaam weer verder open.

Bijzonder

Wat maakt Saturnus nog meer bijzonder?

Hij zou drijven

Saturnus is de enige planeet die minder dicht is dan water. Als je een bad zou hebben dat groot genoeg is, zou Saturnus blijven drijven.

Een zeshoekige storm

Rond de noordpool draait een storm in de vorm van een zeshoek, groter dan de aarde.

Afgeplat

Door zijn snelle draaiing is Saturnus de meest afgeplatte planeet: aan de evenaar ongeveer 10% breder dan van pool tot pool.

De manen

Twee bijzondere manen

Titan

De grootste maan van Saturnus, groter dan Mercurius. Titan heeft een dikke dampkring en meren en rivieren van vloeibaar methaan. In 2005 landde de Europese sonde Huygens op Titan: de verste landing ooit.

Enceladus

Een kleine ijsmaan die fonteinen van water de ruimte in spuit. Onder het ijs zit een oceaan. Daarom zoeken wetenschappers hier naar de bouwstenen van leven.

Ruimtemissies

Wie heeft Saturnus bezocht?

Pioneer en Voyager

Pioneer 11 (1979) en de twee Voyagers (1980 en 1981) vlogen langs Saturnus.

Cassini-Huygens

Van 2004 tot 2017 in een baan om Saturnus. Cassini ontdekte de fonteinen op Enceladus en bracht Titan in kaart. Aan het eind dook de sonde bewust de dampkring van Saturnus in, zodat de manen niet besmet konden raken.

Dragonfly

NASA plant een vliegende drone naar Titan, die eind jaren twintig moet vertrekken.

Zelf kijken

Kun je de ringen zelf zien?

Saturnus zelf zie je met het blote oog als een rustig, geelachtig "sterretje". Met een verrekijker zie je al dat hij een beetje langwerpig is. Met een kleine telescoop zie je de ringen echt. Voor veel mensen is dat een onvergetelijk moment.

Omdat de ringen in 2025 op hun kant stonden, zijn ze de komende jaren nog wat smal. Ze worden elk jaar beter zichtbaar.

Vragen

Vaak gestelde vragen over Saturnus

Blijven de ringen altijd bestaan?

Waarschijnlijk niet. Er valt langzaam ringmateriaal op Saturnus. Over vele miljoenen jaren kunnen de ringen veel kleiner zijn of verdwenen.

Hebben andere planeten ook ringen?

Ja. Jupiter, Uranus en Neptunus hebben ook ringen, maar die zijn veel dunner en donkerder.

Hoe heeft Saturnus zoveel manen?

De meeste zijn kleine brokstukken van een paar kilometer groot, die door zijn zwaartekracht zijn ingevangen. Er worden er nog steeds nieuwe ontdekt.

Verder ontdekken

Verder door het zonnestelsel