Uranus

Een lichtblauwe ijsreus die gekanteld draait.

Uitleg
Illustratie van Uranus

Uranus is de zevende planeet vanaf de zon. Het is een ijsreus: kleiner dan Jupiter en Saturnus, en voor een groot deel opgebouwd uit "ijs" van water, ammoniak en methaan. Het meest opvallende aan Uranus is dat hij bijna plat op zijn kant ligt. Hij rolt als het ware om de zon heen.

Snelle feiten

Uranus in cijfers

Doorsnede

50.724 km (4 keer de aarde)

Afstand tot de zon

gemiddeld 2,9 miljard km

Een jaar

84 aardse jaren

Een dag

17 uur en 14 minuten

Temperatuur

ongeveer -195 °C, soms nog kouder

Manen

bijna 30 bekende manen

Stand van de as

98 graden: bijna op zijn kant

Zonlicht doet erover

ruim 2,5 uur

Bijzonder

Wat maakt Uranus bijzonder?

Op zijn kant

De as van Uranus staat 98 graden scheef. Waarschijnlijk is de planeet lang geleden door een enorme botsing omver gestoten.

Extreme seizoenen

Door die stand krijgt elke pool ongeveer 42 jaar lang zon en daarna 42 jaar duisternis. Elk seizoen duurt zo'n 21 jaar.

Blauwgroene kleur

Methaan in de dampkring houdt rood licht tegen en laat blauw en groen licht terugkaatsen.

Ijskoud

Uranus heeft de koudste dampkring van alle planeten: tot ongeveer -224 °C. Hij geeft opvallend weinig warmte van binnenuit af.

Ringen

Uranus heeft 13 dunne, donkere ringen. Ze werden in 1977 ontdekt.

Andersom draaien

Net als Venus draait Uranus in tegengestelde richting om zijn as.

Geschiedenis

De eerste planeet ontdekt met een telescoop

Mercurius tot en met Saturnus zijn al duizenden jaren bekend, omdat je ze met het blote oog ziet. Uranus is zo zwak dat niemand hem herkende als planeet. In 1781 zag de astronoom William Herschel met zijn zelfgebouwde telescoop een lichtpuntje dat langzaam bewoog. Het bleek een nieuwe planeet te zijn. Daarmee werd het bekende zonnestelsel in één klap twee keer zo groot.

De manen

Manen met namen uit toneelstukken

De manen van Uranus zijn niet genoemd naar Griekse of Romeinse goden, maar vooral naar personages uit de toneelstukken van William Shakespeare. De vijf grootste heten Miranda, Ariel, Umbriel, Titania en Oberon. Miranda is opvallend: ze heeft kliffen van zo'n 20 kilometer hoog, de hoogste die we in het zonnestelsel kennen.

Ruimtemissies

Maar één keer bezocht

Alleen Voyager 2 is ooit bij Uranus geweest, in januari 1986. De sonde vloog in een paar uur langs en ontdekte tien nieuwe manen en twee nieuwe ringen. Sindsdien is er geen ruimtevaartuig meer teruggekeerd. Amerikaanse wetenschappers noemen een nieuwe missie naar Uranus een van hun belangrijkste wensen voor de komende tientallen jaren.

Zelf kijken

Kun je Uranus zien?

Net aan. Op een heel donkere plek, ver van straatlantaarns, is Uranus met het blote oog te zien als een heel zwak sterretje. Met een verrekijker gaat het makkelijker, als je weet waar je moet kijken. Met een telescoop zie je een klein blauwgroen schijfje.

Tip: een app of kaart van de sterrenhemel helpt je om Uranus te vinden tussen de sterren.

Vragen

Vaak gestelde vragen over Uranus

Wat is het verschil tussen een gasreus en een ijsreus?

Jupiter en Saturnus bestaan vooral uit waterstof en helium. Uranus en Neptunus bevatten veel meer zwaardere stoffen zoals water, ammoniak en methaan. Daarom heten ze ijsreuzen.

Waarom is Uranus zo koud?

Uranus staat ver van de zon en, anders dan de andere reuzenplaneten, komt er nauwelijks warmte uit zijn binnenste.

Verder ontdekken

Verder door het zonnestelsel