Neptunus

Een donkere blauwe wereld heel ver van de zon.

Uitleg
Illustratie van Neptunus

Neptunus is de achtste en verste planeet van het zonnestelsel. Hij staat zo ver weg dat het zonlicht er ruim vier uur over doet om hem te bereiken. Neptunus is een diepblauwe ijsreus, bijna even groot als Uranus. Ondanks de kou en het zwakke zonlicht waaien er de hardste winden van alle planeten.

Snelle feiten

Neptunus in cijfers

Doorsnede

49.244 km (bijna 4 keer de aarde)

Afstand tot de zon

gemiddeld 4,5 miljard km

Een jaar

165 aardse jaren

Een dag

16 uur en 6 minuten

Temperatuur

ongeveer -200 °C

Manen

16 bekende manen

Windsnelheid

tot ongeveer 2.000 km per uur

Zonlicht doet erover

ruim 4 uur

Ontdekking

Gevonden met pen en papier

Neptunus is de enige planeet die eerst met wiskunde werd voorspeld en daarna pas gezien. Sterrenkundigen merkten dat Uranus niet precies volgens de berekeningen bewoog. Er moest iets anders aan trekken. De Franse wiskundige Urbain Le Verrier rekende uit waar die onbekende planeet moest staan. In september 1846 richtte Johann Galle in Berlijn zijn telescoop op die plek, en vond Neptunus binnen een uur.

Omdat een Neptunusjaar 165 aardse jaren duurt, heeft Neptunus pas in 2011 zijn eerste volledige rondje om de zon gemaakt sinds hij werd ontdekt.
Bijzonder

Wat maakt Neptunus bijzonder?

De hardste winden

Op Neptunus waaien winden tot ongeveer 2.000 kilometer per uur: sneller dan het geluid op aarde. Hoe er zoveel energie is zo ver van de zon, is nog niet helemaal opgelost.

Donkere stormen

In 1989 zag Voyager 2 een enorme donkere vlek, een storm zo groot als de aarde. Een paar jaar later was hij verdwenen. Sindsdien zijn er nieuwe donkere vlekken gezien.

Diepblauw

Net als bij Uranus komt de blauwe kleur door methaan in de dampkring.

Warmte van binnen

Neptunus geeft meer dan twee keer zoveel warmte af als hij van de zon ontvangt. Die warmte komt uit zijn binnenste.

Ringen

Neptunus heeft vijf zwakke, donkere ringen.

De maan Triton

Een maan die de verkeerde kant op draait

Triton is verreweg de grootste maan van Neptunus. Hij draait in tegengestelde richting om de planeet als waarin Neptunus zelf draait. Dat doet geen andere grote maan in het zonnestelsel. Daarom denken wetenschappers dat Triton vroeger een dwergplaneet uit de Kuipergordel was, die door Neptunus is ingevangen.

Triton is een van de koudste plekken die we kennen: ongeveer -235 °C. Toch zag Voyager 2 er pluimen van stikstofgas die kilometers hoog de lucht in spoten.

Ruimtemissies

Maar één keer bezocht

Net als Uranus is Neptunus maar door één ruimtevaartuig bezocht: Voyager 2, in augustus 1989. Na een reis van twaalf jaar vloog de sonde vlak over de noordpool van Neptunus en daarna langs Triton. Bijna alles wat we van dichtbij over Neptunus weten, komt van dat ene bezoek. Tegenwoordig kijken ook de Hubble- en James Webb-ruimtetelescopen geregeld naar Neptunus.

Zelf kijken

Kun je Neptunus zien?

Niet met het blote oog. Neptunus is te zwak. Met een goede verrekijker en een sterrenkaart kun je hem vinden als een heel zwak sterretje. Met een telescoop zie je een klein blauw stipje.

Vragen

Vaak gestelde vragen over Neptunus

Is Neptunus de verste planeet?

Ja. Sinds Pluto in 2006 een dwergplaneet werd, is Neptunus de verste planeet. Verder weg liggen nog dwergplaneten zoals Pluto en Eris.

Waarom is Neptunus blauwer dan Uranus?

Lang dacht men dat Neptunus veel blauwer was. Nieuw onderzoek liet in 2024 zien dat de twee planeten in het echt veel op elkaar lijken: allebei groenblauw, met Neptunus net iets blauwer.

Hoe lang duurt een reis naar Neptunus?

Voyager 2 deed er twaalf jaar over, met hulp van de zwaartekracht van Jupiter, Saturnus en Uranus.

Verder ontdekken

Verder door het zonnestelsel