Dwergplaneet

Pluto

De bekendste dwergplaneet, ver voorbij Neptunus

Pluto is de bekendste dwergplaneet van ons zonnestelsel. Van 1930 tot 2006 gold hij als de negende planeet. Pluto is kleiner dan onze maan en draait in een lange, schuine baan ver voorbij Neptunus, in een gebied vol ijzige brokstukken: de Kuipergordel.

In 2015 vloog de sonde New Horizons langs Pluto. Wat de foto's lieten zien, verraste iedereen: geen dode ijsbal, maar een wereld met bergen, gletsjers en een blauwe nevel.

Open beeldpagina Terug naar dwergplaneten
Typedwergplaneet
Doorsnede2.377 km
Een jaar248 aardse jaren
Manen5, waaronder Charon
Pluto

Klik op de afbeelding om hem groot te bekijken, met uitleg ernaast.

Wat zie je?

Wat zie je op de afbeelding?

Je ziet een ronde, ijzige wereld met lichte en donkere gebieden. Het grote lichte, hartvormige gebied heet Tombaugh Regio. De linkerhelft van dat hart is een enorme vlakte van bevroren stikstof.

Snelle feiten

Pluto in cijfers

Doorsnede

2.377 km (twee derde van onze maan)

Afstand tot de zon

gemiddeld 5,9 miljard km

Een jaar

248 aardse jaren

Een dag

ruim 6 aardse dagen

Temperatuur

ongeveer -230 °C

Manen

5: Charon, Nix, Hydra, Kerberos en Styx

Ontdekt

1930

Zonlicht doet erover

ruim 5 uur

Ontdekking

Gevonden door een boerenzoon, genoemd door een meisje

In 1930 vond de 24-jarige Clyde Tombaugh Pluto op foto's van de Lowell-sterrenwacht in de Verenigde Staten. Hij was opgegroeid op een boerderij en had zichzelf telescopen leren bouwen. Hij vergeleek wekenlang foto's van dezelfde stukjes hemel, op zoek naar een puntje dat bewoog.

De naam werd bedacht door de elfjarige Venetia Burney uit Engeland. Pluto is de Romeinse god van de onderwereld, een passende naam voor een donkere, koude wereld zo ver weg.

Planeet of niet?

Waarom is Pluto geen planeet meer?

Vanaf de jaren negentig werden steeds meer ijzige objecten gevonden in hetzelfde gebied als Pluto. In 2005 werd Eris ontdekt, die bijna even groot is en zelfs zwaarder. Sterrenkundigen moesten kiezen: worden al die objecten planeten, of krijgt Pluto een andere naam?

In 2006 besloot de Internationale Astronomische Unie dat Pluto een dwergplaneet is. Hij is rond en draait om de zon, maar deelt zijn baan met veel andere objecten in de Kuipergordel. Niet iedereen is het daar nog steeds mee eens.

New Horizons

Wat zagen we in 2015?

Een hart van ijs

Het lichte hart heet Tombaugh Regio, naar de ontdekker. De linkerhelft, Spoetnik Planitia, is een vlakte van bevroren stikstof van ongeveer 1.000 kilometer breed, die langzaam stroomt als een gletsjer.

Bergen van waterijs

Bij deze temperatuur is waterijs zo hard als steen. Pluto heeft bergen van ijs van een paar kilometer hoog.

Een blauwe hemel

Pluto heeft een dunne dampkring van stikstof met lagen nevel. In tegenlicht ziet die nevel er blauw uit.

Een jong oppervlak

Op sommige plekken zijn bijna geen kraters. Dat betekent dat het oppervlak daar nog verandert. Pluto is geologisch actief.

New Horizons werd in 2006 gelanceerd en deed er ruim negen jaar over om Pluto te bereiken. Op 14 juli 2015 vloog de sonde op zo'n 12.500 kilometer langs.

Charon

Een maan die bijna een tweeling is

Charon is ongeveer half zo groot als Pluto. Dat is heel groot voor een maan. Pluto en Charon draaien allebei om een punt tussen hen in en keren elkaar altijd dezelfde kant toe. Vanaf één kant van Pluto hangt Charon dus altijd op dezelfde plek aan de hemel, en vanaf de andere kant zie je hem nooit.

Vragen

Vaak gestelde vragen over Pluto

Staat Pluto altijd verder weg dan Neptunus?

Nee. De baan van Pluto is zo langgerekt dat hij soms dichter bij de zon komt dan Neptunus. Dat was zo van 1979 tot 1999. Ze kunnen niet botsen, omdat hun banen in een vast ritme lopen.

Kun je Pluto zien?

Niet met het blote oog of een verrekijker. Je hebt een flinke telescoop nodig, en dan zie je alleen een zwak puntje.

Is Pluto de grootste dwergplaneet?

Ja, in doorsnede. Maar Eris is iets zwaarder.

Wat is een dwergplaneet?

Waarom is dit geen gewone planeet?

Sinds 2006 gebruiken sterrenkundigen drie regels voor een planeet. Hij moet om de zon draaien, groot genoeg zijn om door zijn eigen zwaartekracht bijna rond te worden, en zijn baan hebben schoongeveegd van andere brokstukken. Een dwergplaneet voldoet aan de eerste twee regels, maar niet aan de derde: hij deelt zijn baan met veel andere objecten.

Officieel erkent de Internationale Astronomische Unie vijf dwergplaneten: Ceres, Pluto, Eris, Haumea en Makemake. Objecten als Sedna, Quaoar, Gonggong en Orcus zijn waarschijnlijk ook dwergplaneten, maar nog niet officieel. Ze heten daarom kandidaat-dwergplaneten.
Verder ontdekken

Meer dwergplaneten