Doorsnede
2.377 km (twee derde van onze maan)
De bekendste dwergplaneet, ver voorbij Neptunus
Pluto is de bekendste dwergplaneet van ons zonnestelsel. Van 1930 tot 2006 gold hij als de negende planeet. Pluto is kleiner dan onze maan en draait in een lange, schuine baan ver voorbij Neptunus, in een gebied vol ijzige brokstukken: de Kuipergordel.
In 2015 vloog de sonde New Horizons langs Pluto. Wat de foto's lieten zien, verraste iedereen: geen dode ijsbal, maar een wereld met bergen, gletsjers en een blauwe nevel.
Klik op de afbeelding om hem groot te bekijken, met uitleg ernaast.
Je ziet een ronde, ijzige wereld met lichte en donkere gebieden. Het grote lichte, hartvormige gebied heet Tombaugh Regio. De linkerhelft van dat hart is een enorme vlakte van bevroren stikstof.
2.377 km (twee derde van onze maan)
gemiddeld 5,9 miljard km
248 aardse jaren
ruim 6 aardse dagen
ongeveer -230 °C
5: Charon, Nix, Hydra, Kerberos en Styx
1930
ruim 5 uur
In 1930 vond de 24-jarige Clyde Tombaugh Pluto op foto's van de Lowell-sterrenwacht in de Verenigde Staten. Hij was opgegroeid op een boerderij en had zichzelf telescopen leren bouwen. Hij vergeleek wekenlang foto's van dezelfde stukjes hemel, op zoek naar een puntje dat bewoog.
De naam werd bedacht door de elfjarige Venetia Burney uit Engeland. Pluto is de Romeinse god van de onderwereld, een passende naam voor een donkere, koude wereld zo ver weg.
Vanaf de jaren negentig werden steeds meer ijzige objecten gevonden in hetzelfde gebied als Pluto. In 2005 werd Eris ontdekt, die bijna even groot is en zelfs zwaarder. Sterrenkundigen moesten kiezen: worden al die objecten planeten, of krijgt Pluto een andere naam?
In 2006 besloot de Internationale Astronomische Unie dat Pluto een dwergplaneet is. Hij is rond en draait om de zon, maar deelt zijn baan met veel andere objecten in de Kuipergordel. Niet iedereen is het daar nog steeds mee eens.
Het lichte hart heet Tombaugh Regio, naar de ontdekker. De linkerhelft, Spoetnik Planitia, is een vlakte van bevroren stikstof van ongeveer 1.000 kilometer breed, die langzaam stroomt als een gletsjer.
Bij deze temperatuur is waterijs zo hard als steen. Pluto heeft bergen van ijs van een paar kilometer hoog.
Pluto heeft een dunne dampkring van stikstof met lagen nevel. In tegenlicht ziet die nevel er blauw uit.
Op sommige plekken zijn bijna geen kraters. Dat betekent dat het oppervlak daar nog verandert. Pluto is geologisch actief.
New Horizons werd in 2006 gelanceerd en deed er ruim negen jaar over om Pluto te bereiken. Op 14 juli 2015 vloog de sonde op zo'n 12.500 kilometer langs.
Charon is ongeveer half zo groot als Pluto. Dat is heel groot voor een maan. Pluto en Charon draaien allebei om een punt tussen hen in en keren elkaar altijd dezelfde kant toe. Vanaf één kant van Pluto hangt Charon dus altijd op dezelfde plek aan de hemel, en vanaf de andere kant zie je hem nooit.
Nee. De baan van Pluto is zo langgerekt dat hij soms dichter bij de zon komt dan Neptunus. Dat was zo van 1979 tot 1999. Ze kunnen niet botsen, omdat hun banen in een vast ritme lopen.
Niet met het blote oog of een verrekijker. Je hebt een flinke telescoop nodig, en dan zie je alleen een zwak puntje.
Ja, in doorsnede. Maar Eris is iets zwaarder.
Sinds 2006 gebruiken sterrenkundigen drie regels voor een planeet. Hij moet om de zon draaien, groot genoeg zijn om door zijn eigen zwaartekracht bijna rond te worden, en zijn baan hebben schoongeveegd van andere brokstukken. Een dwergplaneet voldoet aan de eerste twee regels, maar niet aan de derde: hij deelt zijn baan met veel andere objecten.