Dwergplaneet

Haumea

Een uitgerekte dwergplaneet met een ring

Haumea is de vreemdste van de vijf officiële dwergplaneten. Ze is niet rond, maar uitgerekt als een rugbybal. Dat komt doordat ze razendsnel draait: één rondje om haar as duurt maar ongeveer vier uur.

Haumea heeft ook twee manen en, verrassend genoeg, een ring. Het was de eerste keer dat een ring werd gevonden rond een object voorbij Neptunus.

Open beeldpagina Terug naar dwergplaneten
Typedwergplaneet
Vormeivormig, als een rugbybal
Een dagongeveer 4 uur
Manen2: Hiʻiaka en Namaka
Haumea

Klik op de afbeelding om hem groot te bekijken, met uitleg ernaast.

Wat zie je?

Wat zie je op de afbeelding?

Je ziet een langgerekte, ijzige wereld. Door haar snelle draaiing is Haumea in de lengte ruim twee keer zo lang als in de dikte. Het oppervlak bestaat grotendeels uit waterijs.

Snelle feiten

Haumea in cijfers

Lengte

ongeveer 2.300 km

Dikte

ongeveer de helft daarvan

Een dag

ongeveer 4 uur

Een jaar

ongeveer 284 aardse jaren

Afstand tot de zon

gemiddeld 6,5 miljard km

Manen

2

Ring

ja, ontdekt in 2017

Bijzonder

Wat maakt Haumea bijzonder?

De snelste draaier

Geen enkel groot object in het zonnestelsel draait zo snel om zijn as. Daardoor wordt Haumea uitgerekt, zoals pizzadeeg dat je rond laat draaien.

Een ring

In 2017 schoof Haumea voor een ster langs. Uit hoe het sterlicht even verdween, ontdekten onderzoekers een dunne ring om de dwergplaneet heen.

Een familie

Er draaien een paar kleinere ijsbrokken in bijna dezelfde baan als Haumea. Waarschijnlijk zijn ze lang geleden bij een grote botsing van Haumea afgeslagen. Die botsing kan ook de snelle draaiing en de manen verklaren.

Glanzend ijs

Het oppervlak bestaat uit vrij zuiver waterijs, dat goed licht terugkaatst.

Naam en ontdekking

Een Hawaïaanse godin

Haumea is genoemd naar de Hawaïaanse godin van de vruchtbaarheid en geboorte. Haar manen Hiʻiaka en Namaka zijn genoemd naar twee van haar dochters. De naam is gekozen omdat het team dat haar bestudeerde, met telescopen op Hawaï werkte.

Over de ontdekking ontstond in 2005 een discussie: een Amerikaans en een Spaans team claimden allebei de eer. De officiële lijst noemt daarom geen ontdekker, alleen de Spaanse sterrenwacht waar de eerste bekendmaking vandaan kwam. In 2008 werd Haumea de vijfde officiële dwergplaneet.

Vragen

Vaak gestelde vragen over Haumea

Waarom is Haumea toch een dwergplaneet als ze niet rond is?

Haar vorm komt door haar snelle draaiing, niet doordat ze te klein is. Als ze langzaam zou draaien, zou ze door haar eigen zwaartekracht rond worden. Daarom telt ze mee.

Kun je Haumea zien?

Alleen met een grote telescoop, als een zwak puntje.

Wat is een dwergplaneet?

Waarom is dit geen gewone planeet?

Sinds 2006 gebruiken sterrenkundigen drie regels voor een planeet. Hij moet om de zon draaien, groot genoeg zijn om door zijn eigen zwaartekracht bijna rond te worden, en zijn baan hebben schoongeveegd van andere brokstukken. Een dwergplaneet voldoet aan de eerste twee regels, maar niet aan de derde: hij deelt zijn baan met veel andere objecten.

Officieel erkent de Internationale Astronomische Unie vijf dwergplaneten: Ceres, Pluto, Eris, Haumea en Makemake. Objecten als Sedna, Quaoar, Gonggong en Orcus zijn waarschijnlijk ook dwergplaneten, maar nog niet officieel. Ze heten daarom kandidaat-dwergplaneten.
Verder ontdekken

Meer dwergplaneten