Dwergplaneet

Eris

Zwaarder dan Pluto, en de reden voor een nieuwe definitie

Eris is een van de verste bekende dwergplaneten. Ze is bijna even groot als Pluto, maar ruim een kwart zwaarder. Haar ontdekking in 2005 zette de sterrenkunde op zijn kop: was Eris de tiende planeet, of moest de definitie van een planeet veranderen?

Het werd het tweede. Een jaar later werden zowel Eris als Pluto dwergplaneten genoemd.

Open beeldpagina Terug naar dwergplaneten
Typedwergplaneet
Doorsnede2.326 km
Een jaarongeveer 560 aardse jaren
Manen1: Dysnomia
Eris

Klik op de afbeelding om hem groot te bekijken, met uitleg ernaast.

Wat zie je?

Wat zie je op de afbeelding?

Je ziet een heel lichte, bijna witte wereld. Eris is bedekt met bevroren methaan en kaatst het meeste zonlicht terug. Daardoor is ze een van de helderste oppervlakken in het zonnestelsel.

Snelle feiten

Eris in cijfers

Doorsnede

2.326 km (iets kleiner dan Pluto)

Massa

ruim een kwart zwaarder dan Pluto

Afstand nu

bijna 100 keer de afstand aarde-zon

Een jaar

ongeveer 560 aardse jaren

Temperatuur

ongeveer -240 °C

Manen

1: Dysnomia

Ontdekt

2005

Ontdekking

De "tiende planeet"

Eris werd ontdekt door de Amerikaanse sterrenkundigen Mike Brown, Chad Trujillo en David Rabinowitz, op foto's van de Palomar-sterrenwacht. Voordat ze een officiële naam kreeg, noemden de ontdekkers haar "Xena", naar een tv-heldin. In de kranten werd ze de tiende planeet.

Omdat Eris zo groot was, moesten sterrenkundigen kiezen. In 2006 kwam er een nieuwe definitie van een planeet, en werden Eris en Pluto allebei dwergplaneten.

Eris is genoemd naar de Griekse godin van ruzie en onenigheid. Een passende naam, gezien de discussie die ze veroorzaakte. Haar maan Dysnomia is genoemd naar de dochter van Eris, de godin van de wetteloosheid.
Bijzonder

Wat maakt Eris bijzonder?

Heel ver weg

Eris staat nu ongeveer drie keer zo ver van de zon als Pluto. Ze is een van de verste dwergplaneten die we kennen.

Een schuine baan

De baan van Eris staat ruim 40 graden schuin ten opzichte van die van de planeten. Daarom werd ze pas laat gevonden: niemand zocht op die plek aan de hemel.

Spiegelend wit

Eris kaatst ongeveer 96% van het zonlicht terug, meer dan vers gevallen sneeuw. Waarschijnlijk komt dat door een laagje bevroren methaan.

Een maan als weegschaal

Door te meten hoe snel Dysnomia om Eris draait, konden sterrenkundigen uitrekenen hoe zwaar Eris is.

Vragen

Vaak gestelde vragen over Eris

Is Eris groter dan Pluto?

Nee, Pluto is in doorsnede iets groter. Eris is wel zwaarder. Lang werd gedacht dat Eris ook groter was, totdat nauwkeurige metingen in 2010 het tegendeel lieten zien.

Is er ooit een sonde naar Eris geweest?

Nee. Eris is zo ver weg dat een reis erheen tientallen jaren zou duren. Alles wat we weten, komt van telescopen.

Wat is een dwergplaneet?

Waarom is dit geen gewone planeet?

Sinds 2006 gebruiken sterrenkundigen drie regels voor een planeet. Hij moet om de zon draaien, groot genoeg zijn om door zijn eigen zwaartekracht bijna rond te worden, en zijn baan hebben schoongeveegd van andere brokstukken. Een dwergplaneet voldoet aan de eerste twee regels, maar niet aan de derde: hij deelt zijn baan met veel andere objecten.

Officieel erkent de Internationale Astronomische Unie vijf dwergplaneten: Ceres, Pluto, Eris, Haumea en Makemake. Objecten als Sedna, Quaoar, Gonggong en Orcus zijn waarschijnlijk ook dwergplaneten, maar nog niet officieel. Ze heten daarom kandidaat-dwergplaneten.
Verder ontdekken

Meer dwergplaneten