Overzicht

Dwergplaneten

Voorbij de acht grote planeten draait een heel gezelschap kleinere werelden om de zon. De bekendste zijn de dwergplaneten: hemellichamen die groot genoeg zijn om rond te zijn, maar te klein om hun baan schoon te vegen. Pluto is de beroemdste, maar er zijn er veel meer.

Op deze pagina vind je wat een dwergplaneet is, een vergelijking van de bekendste dwergplaneten, en grote afbeeldingen. Klik op een beeld om het groter te bekijken met uitleg ernaast.

Veel kandidaten

Werelden als Sedna, Quaoar, Gonggong en Orcus zijn waarschijnlijk ook dwergplaneten, maar nog niet officieel.

Waar ze wonen

Ceres ligt tussen Mars en Jupiter. De rest zit ver voorbij Neptunus, in de Kuipergordel en nog verder weg.

De regels

Wat is een dwergplaneet?

In 2006 spraken sterrenkundigen af wanneer iets een planeet is. Een planeet moet aan drie regels voldoen:

1. Om de zon

Hij draait om de zon, en niet om een andere planeet (dan is het een maan).

2. Rond

Hij is zwaar genoeg om door zijn eigen zwaartekracht bijna bolvormig te worden.

3. Een schone baan

Hij is de baas in zijn baan en heeft andere brokstukken daar weggeveegd of ingevangen.

Een dwergplaneet voldoet aan regel 1 en 2, maar niet aan regel 3. Pluto deelt zijn baan bijvoorbeeld met duizenden andere ijsbrokken in de Kuipergordel. Daarom werd Pluto in 2006 van planeet tot dwergplaneet.
Vergelijking

De bekendste dwergplaneten naast elkaar

Ter vergelijking: onze maan is 3.474 kilometer breed. Alle dwergplaneten zijn kleiner.

Pluto

2.377 km
jaar: 248 jaar · 5 manen

Eris

2.326 km
jaar: ongeveer 560 jaar · 1 maan

Haumea

ongeveer 2.300 km lang
eivormig · 2 manen · ring

Makemake

ongeveer 1.430 km
jaar: ongeveer 305 jaar · 1 maan

Gonggong

ongeveer 1.230 km
kandidaat · 1 maan

Quaoar

ongeveer 1.100 km
kandidaat · 1 maan · ring

Sedna

ongeveer 1.000 km
kandidaat · jaar: ruim 11.000 jaar

Ceres

ongeveer 940 km
planetoïdengordel · geen manen

Orcus

ongeveer 910 km
kandidaat · 1 grote maan

Openingsbeelden en het grotere plaatje

Deze overzichtsbeelden laten zien waar de dwergplaneten in het zonnestelsel liggen en hoe groot ze zijn ten opzichte van elkaar.

De bekende vijf dwergplaneten

De vijf officieel erkende dwergplaneten. Klik op een kaart voor een grotere afbeelding en een link naar de pagina met alle uitleg.

Kuipergordel en uitleg

Deze beelden laten zien waar veel dwergplaneten thuishoren en waarom dit gebied belangrijk is.

Kandidaat-dwergplaneten

Deze werelden zijn waarschijnlijk ook dwergplaneten, maar nog niet officieel erkend. Sommige zijn net zo raadselachtig als Pluto, zoals Sedna met haar baan van ruim 11.000 jaar en Quaoar met een ring die er eigenlijk niet zou moeten zijn.

Dubbele kaartvarianten verplaatst: de hoofdpagina toont nu alleen de hoofdbeelden van Sedna, Orcus, Quaoar en Gonggong. Alle extra kaartversies staan samen op een aparte pagina, zodat dit overzicht rustiger blijft.
Waar ze wonen

De Kuipergordel

De meeste dwergplaneten liggen in de Kuipergordel: een brede ring van ijzige brokstukken voorbij Neptunus, ongeveer tussen 30 en 50 keer de afstand van de aarde tot de zon. Het is een beetje te vergelijken met de planetoïdengordel tussen Mars en Jupiter, maar veel groter en kouder, en vooral gemaakt van ijs in plaats van steen.

De Kuipergordel is genoemd naar de Nederlands-Amerikaanse sterrenkundige Gerard Kuiper, die in de vorige eeuw schreef over ijzige objecten voorbij Neptunus. Pas in 1992 werd, na Pluto en Charon, het eerste object in de Kuipergordel echt gevonden. Inmiddels kennen we er duizenden.

Nog verder weg ligt waarschijnlijk de Oortwolk: een gigantische schil van ijsbrokken rond het hele zonnestelsel, waar veel kometen vandaan komen. Niemand heeft de Oortwolk ooit direct gezien.

Vragen

Vaak gestelde vragen over dwergplaneten

Hoeveel dwergplaneten zijn er?

Officieel vijf. Maar sterrenkundigen schatten dat er in de Kuipergordel en daarbuiten tientallen tot misschien wel honderden objecten zijn die groot genoeg zijn.

Wordt Pluto ooit weer een planeet?

Dat is niet gepland. Sommige sterrenkundigen vinden de huidige definitie niet goed, maar de afspraak uit 2006 geldt nog steeds.

Welke dwergplaneet is het dichtst bij de aarde?

Ceres, in de planetoïdengordel tussen Mars en Jupiter. Ze is ook de enige die met een gewone verrekijker te vinden is.

Zijn er ruimtesondes naar dwergplaneten geweest?

Ja, twee: Dawn draaide van 2015 tot 2018 om Ceres, en New Horizons vloog in 2015 langs Pluto.