SMC

Kleine Magelhaense Wolk (SMC)

De Kleine Magelhaense Wolk is een onregelmatig dwergstelsel op ongeveer 200.000 lichtjaar, dat samen met de Grote Magelhaense Wolk om de Melkweg draait. Het is ongeveer 7.000 lichtjaar breed. Vanaf het zuidelijk halfrond is het met het blote oog te zien als een vaag wolkje.

Animatie

SMC als kleiner begeleidend stelsel

Je ziet een compact en onregelmatig stelsel. Het is geen nette spiraal, maar een losse verzameling sterren en gas.

De animatie van Kleine Magelhaense Wolk kan in deze browser niet worden getoond.

De animatie toont de vorm ruim in beeld, zodat kern, armen, staart, stofbanen of ringstructuur goed herkenbaar blijven.

Wat betekenen de kleuren?

Geel en oranje: oudere sterren, een heldere kern of warm licht in het centrum.
Blauw: jonge, hete sterren en gebieden waar veel nieuwe sterren zichtbaar zijn.
Roze: gaswolken en stervormingsgebieden waar nieuwe sterren kunnen ontstaan.
Donkere bruine banen: stof en gas dat licht tegenhoudt; daardoor zie je donkere stroken.
Witte puntjes: losse sterren op de voorgrond of achtergrond van de animatie.
Over de animatie

Wat zie je in de animatie?

Je ziet een klein, langgerekt stelsel dat schuin in beeld ligt. Aan één kant loopt een vage sliert sterren weg van het stelsel. In de wolk liggen rode stervormingsgebieden, waarvan NGC 346 het opvallendst is. Ernaast staat een heldere, ronde sterrenhoop: 47 Tucanae. Die hoort eigenlijk bij onze eigen Melkweg en staat alleen toevallig in dezelfde richting.

Wat gebeurt er als hij loopt?

Als de animatie loopt, bewegen de sterren langzaam door de wolk. Langs de sliert drijven sterren steeds verder van het stelsel weg.

Pauzeren en opnieuw beginnen

Boven de animatie staan drie knoppen. Met Animatie pauzeren zet je het beeld stil, en met dezelfde knop laat je het weer verder lopen. Opnieuw starten zet de teller terug op 0 en begint de animatie vanaf het begin. Nieuwe weergave laden tekent het stelsel opnieuw, met de sterren op net iets andere plekken. De teller Simulatiejaar telt elke seconde 250.000 jaar op.

Klopt de animatie?

De vorm, de kleuren en de opvallende onderdelen kloppen met wat telescopen echt laten zien. De animatie is wel vereenvoudigd. De sterren zijn stipjes op ongeveer de goede plek en geen echte sterren. Ook draait alles veel sneller dan in het echt. Een groot sterrenstelsel doet er honderden miljoenen jaren over om één keer rond te draaien. Daarom is de teller vooral bedoeld om te laten voelen hoe langzaam het heelal verandert.

Botsingen en ontmoetingen

De Kleine Magelhaense Wolk wordt uit elkaar getrokken door de zwaartekracht van de Grote Magelhaense Wolk en de Melkweg. Daardoor ontstaat de sliert sterren die je ziet, en ook de Magelhaense Brug, een stroom van gas en sterren tussen de twee wolken. Op den duur worden beide wolken waarschijnlijk door de Melkweg opgeslokt.

Uitleg in gewone taal

Wat zie je op deze pagina?

Wat voor stelsel is dit?

Een klein satellietstelsel van de Melkweg.

Waarom is dit bijzonder?

Het is nuttig voor uitleg over kleinere stelsels en hun beweging rond grotere stelsels.

Wat kun je in de animatie herkennen?

De compacte vorm, jonge sterren en losse structuur.

In cijfers

De Kleine Magelhaense Wolk in cijfers

Afstand
ongeveer 200.000 lichtjaar
Doorsnede
ongeveer 7.000 lichtjaar
Soort
klein onregelmatig stelsel
Sterrenbeeld
Toekan
Zichtbaar vanaf
het zuidelijk halfrond
Het verhaal

Hoe we het heelal leerden meten

Rond 1910 bestudeerde de Amerikaanse sterrenkundige Henrietta Leavitt foto's van de Kleine Magelhaense Wolk. Ze ontdekte dat bepaalde sterren die regelmatig feller en zwakker worden, de cepheïden, een vaste regel volgen: hoe langer ze erover doen, hoe helderder ze echt zijn. Met die regel kun je uitrekenen hoe ver weg een ster is.

Dankzij haar ontdekking kon Edwin Hubble later bewijzen dat Andromeda een apart sterrenstelsel is. Haar werk is nog steeds een basis van de sterrenkunde.

Een kleine buur

De Kleine Magelhaense Wolk draait, net als zijn grote broer, om de Melkweg heen.

Een brug van gas

Tussen de twee Magelhaense Wolken loopt een brug van gas en sterren. De twee stelsels trekken aan elkaar.

Een schijnbare buur

Vlak naast de wolk zie je de bolhoop 47 Tucanae, een van de mooiste sterrenhopen aan de hemel. Die staat veel dichterbij, in onze eigen Melkweg.

Zelf kijken

Alleen op het zuidelijk halfrond

De Kleine Magelhaense Wolk is vanuit Nederland en België niet te zien. Op het zuidelijk halfrond is hij met het blote oog zichtbaar als een wazig vlekje, kleiner en zwakker dan de Grote Magelhaense Wolk.

Veelgestelde vragen

Vragen over de Kleine Magelhaense Wolk

Waarom is de Kleine Magelhaense Wolk zo belangrijk?

Rond 1912 bestudeerde Henrietta Leavitt bepaalde knipperende sterren in de Kleine Magelhaense Wolk, cepheïden. Ze ontdekte dat hoe langzamer zo’n ster knippert, hoe helderder hij echt is. Daarmee konden sterrenkundigen voor het eerst afstanden tot andere sterrenstelsels meten.

Hoeveel sterren heeft de Kleine Magelhaense Wolk?

Naar schatting een paar honderd miljoen. Dat is veel minder dan in de Melkweg, die er 100 tot 400 miljard heeft.

Hangen de twee Magelhaense Wolken aan elkaar?

Ja, er loopt een brug van gas en sterren tussen de twee, de Magelhaense Brug. Die is ontstaan doordat de twee stelsels elkaar met hun zwaartekracht vervormen.

Kun je de Kleine Magelhaense Wolk vanuit Nederland zien?

Nee. Hij staat zo ver naar het zuiden dat je hem alleen vanaf het zuidelijk halfrond kunt zien, bijvoorbeeld in Australië, Zuid-Afrika of Zuid-Amerika. Daar staat hij naast de heldere bolhoop 47 Tucanae.

Verder ontdekken

Meer sterrenstelsels

Kijkwijzer

Zo lees je deze animatie

Let op de grote vorm van het stelsel, de kleur van de helderste gebieden en de donkere lijnen of leegtes. Geel en oranje wijzen vaak op oudere sterren of een heldere kern. Blauw wijst meestal op jonge hete sterren. Roze laat gaswolken en stervorming zien. Donkere banen zijn stof en gas die licht tegenhouden.