M31

Andromedastelsel

Het Andromedastelsel is het dichtstbijzijnde grote sterrenstelsel naast onze Melkweg. Het is een spiraalstelsel met een heldere kern, stofbanen en kleine begeleidende stelsels.

Animatie

Andromeda met kern, armen en begeleiders

Je ziet Andromeda schuin van opzij. De heldere kern staat in het midden, de blauwe en witte sterren liggen in de armen en kleine begeleiders staan naast het stelsel.

De animatie van Andromedastelsel kan in deze browser niet worden getoond.

De animatie toont de vorm ruim in beeld, zodat kern, armen, staart, stofbanen of ringstructuur goed herkenbaar blijven.

Wat betekenen de kleuren?

Geel en oranje: oudere sterren, een heldere kern of warm licht in het centrum.
Blauw: jonge, hete sterren en gebieden waar veel nieuwe sterren zichtbaar zijn.
Roze: gaswolken en stervormingsgebieden waar nieuwe sterren kunnen ontstaan.
Donkere bruine banen: stof en gas dat licht tegenhoudt; daardoor zie je donkere stroken.
Witte puntjes: losse sterren op de voorgrond of achtergrond van de animatie.

Waar kijk je naar?

Deze pagina legt Andromedastelsel uit met een rustige animatie, kleurenuitleg en korte weetjes. Zo wordt duidelijk welke delen de kern, sterren, stofbanen, armen, ring, staart of actieve gebieden voorstellen.

Uitleg in gewone taal

Wat zie je op deze pagina?

Wat voor stelsel is dit?

Een groot spiraalstelsel in de Lokale Groep, groter en massiever dan veel andere nabije stelsels.

Waarom is dit bijzonder?

Andromeda beweegt langzaam richting de Melkweg. Op enorme tijdschaal zullen beide stelsels samengaan.

Wat kun je in de animatie herkennen?

De kern, spiraalarmen, stofbanen en de begeleiders M32 en M110.

In cijfers

Andromeda in cijfers

Afstand
ongeveer 2,5 miljoen lichtjaar
Doorsnede
ongeveer 150.000 tot 220.000 lichtjaar
Aantal sterren
waarschijnlijk rond de 1 biljoen
Soort
spiraalstelsel
Sterrenbeeld
Andromeda
Begeleiders
onder meer M32 en M110
Het verhaal

Een eiland van sterren

Lang dachten sterrenkundigen dat Andromeda een wolk gas binnen onze eigen Melkweg was. Ze noemden het de "Andromedanevel". In 1923 vond Edwin Hubble in Andromeda een bijzonder soort ster waarvan je de afstand kunt bepalen. Toen bleek: Andromeda staat ver buiten de Melkweg. Het was het bewijs dat het heelal vol andere sterrenstelsels zit.

Het verste wat je kunt zien

Het licht van Andromeda is zo'n 2,5 miljoen jaar onderweg. Als je naar Andromeda kijkt, zie je het licht dat vertrok toen er op aarde nog geen mensen waren.

Al 1.000 jaar bekend

De Perzische sterrenkundige Al-Soefi beschreef Andromeda rond het jaar 964 al als een "klein wolkje".

Een kannibaal

Andromeda heeft in het verleden kleinere stelsels opgeslokt. De sporen daarvan zie je nog als lange stromen sterren rond het stelsel.

De toekomst

Botsen Andromeda en de Melkweg?

Andromeda komt met ongeveer 110 kilometer per seconde op ons af. Lang werd gezegd dat de twee stelsels over zo'n 4,5 miljard jaar zeker botsen. Nieuwe berekeningen uit 2025 laten zien dat het minder zeker is: de kans op een samensmelting in de komende 10 miljard jaar is ongeveer vijftig procent.

Wat gebeurt er bij een botsing?

Bijna niets met de sterren zelf. Sterren liggen zo ver uit elkaar dat ze elkaar vrijwel nooit raken. Wel worden beide stelsels door elkaar geschud, en uiteindelijk ontstaat één groot, rond sterrenstelsel.

Zelf kijken

Zo vind je Andromeda

Andromeda is in Nederland en België het best te zien in de herfst en de vroege winter, 's avonds hoog aan de hemel. Zoek een donkere plek, ver van straatlantaarns. Met het blote oog zie je een vaag, langwerpig vlekje. Met een verrekijker zie je de heldere kern duidelijker.

Tip

Zoek eerst het "W"-vormige sterrenbeeld Cassiopeia. Andromeda staat daar niet ver onder. Een app voor de sterrenhemel helpt je de juiste plek te vinden.

Verder ontdekken

Meer sterrenstelsels

Kijkwijzer

Zo lees je deze animatie

Let op de grote vorm van het stelsel, de kleur van de helderste gebieden en de donkere lijnen of leegtes. Geel en oranje wijzen vaak op oudere sterren of een heldere kern. Blauw wijst meestal op jonge hete sterren. Roze laat gaswolken en stervorming zien. Donkere banen zijn stof en gas die licht tegenhouden.