M87

Messier 87

Messier 87 is een reusachtig elliptisch sterrenstelsel. Het is vooral bekend door het superzware zwarte gat in het centrum.

Animatie

M87 als reusachtig elliptisch stelsel

Je ziet geen duidelijke spiraalarmen. M87 is meer een grote ronde lichtwolk van sterren met een zeer zware kern.

De animatie van Messier 87 kan in deze browser niet worden getoond.

De animatie toont de vorm ruim in beeld, zodat kern, armen, staart, stofbanen of ringstructuur goed herkenbaar blijven.

Wat betekenen de kleuren?

Geel en oranje: oudere sterren, een heldere kern of warm licht in het centrum.
Blauw: jonge, hete sterren en gebieden waar veel nieuwe sterren zichtbaar zijn.
Roze: gaswolken en stervormingsgebieden waar nieuwe sterren kunnen ontstaan.
Donkere bruine banen: stof en gas dat licht tegenhoudt; daardoor zie je donkere stroken.
Witte puntjes: losse sterren op de voorgrond of achtergrond van de animatie.
Zwart of donker centrum: een zwaar centrum of zwart gat. Dat deel zelf geeft geen gewoon licht.

Waar kijk je naar?

Deze pagina legt Messier 87 uit met een rustige animatie, kleurenuitleg en korte weetjes. Zo wordt duidelijk welke delen de kern, sterren, stofbanen, armen, ring, staart of actieve gebieden voorstellen.

Uitleg in gewone taal

Wat zie je op deze pagina?

Wat voor stelsel is dit?

Een reusachtig elliptisch stelsel in de Virgo-cluster.

Waarom is dit bijzonder?

M87 is beroemd omdat het centrale zwarte gat als eerste direct in beeld is gebracht.

Wat kun je in de animatie herkennen?

De ronde sterrenwolk, de zware kern en de jet vanuit het centrum.

In cijfers

Messier 87 in cijfers

Afstand
ongeveer 55 miljoen lichtjaar
Soort
reusachtig elliptisch stelsel
Sterrenbeeld
Maagd
Zwart gat
ongeveer 6,5 miljard keer de massa van de zon
Bolhopen
meer dan 10.000
Straalstroom
ongeveer 5.000 lichtjaar lang
De beroemde foto

De eerste foto van een zwart gat

Op 10 april 2019 liet een internationaal team voor het eerst een foto van een zwart gat zien: een donkere schaduw met een gloeiende oranje ring eromheen. Het was het zwarte gat in het hart van M87, M87* genoemd.

De foto werd gemaakt met de Event Horizon Telescope: radiotelescopen verspreid over de hele wereld die samen werken als één telescoop zo groot als de aarde. Een van de bedenkers en leiders van het project is de Nederlandse hoogleraar Heino Falcke van de Radboud Universiteit in Nijmegen.

Hoe zwaar is dat zwarte gat?

Ongeveer 6,5 miljard keer zo zwaar als de zon. Het zou ons hele zonnestelsel ruim kunnen opslokken.

Bijzonder

Wat maakt M87 nog meer bijzonder?

Een reus

M87 is een van de grootste en zwaarste sterrenstelsels in onze buurt. Het staat in het midden van de Maagdcluster, een groep van meer dan duizend sterrenstelsels.

Een straal van materie

Uit de kern schiet een straal van deeltjes met bijna de lichtsnelheid, ongeveer 5.000 lichtjaar lang. Die straal komt van het zwarte gat.

Duizenden bolhopen

Rond M87 draaien meer dan 10.000 bolvormige sterrenhopen. Onze Melkweg heeft er ongeveer 150.

Zelf kijken

M87 aan de hemel

M87 staat in het sterrenbeeld Maagd en is in het voorjaar met een kleine telescoop te vinden als een rond, wazig vlekje. Het zwarte gat zelf kun je natuurlijk niet zien: daarvoor was een telescoop zo groot als de aarde nodig.

Verder ontdekken

Meer sterrenstelsels

Kijkwijzer

Zo lees je deze animatie

Let op de grote vorm van het stelsel, de kleur van de helderste gebieden en de donkere lijnen of leegtes. Geel en oranje wijzen vaak op oudere sterren of een heldere kern. Blauw wijst meestal op jonge hete sterren. Roze laat gaswolken en stervorming zien. Donkere banen zijn stof en gas die licht tegenhouden.