Zwaartekracht en temperatuur

Waarom bewegen en leven op de maan zo anders is

Zwaartekracht en temperatuur op de maan

Op de maan ben je veel lichter dan op aarde. Tegelijk zijn de temperatuurverschillen er veel groter, omdat de maan bijna geen beschermende atmosfeer heeft.

Ongeveer 1/6 van de aardse zwaartekrachtHeel heet in zonlichtHeel koud in schaduw en nacht
Astronaut boven de aarde
Zwaartekracht

Hoeveel weeg je op de maan?

De maan is veel kleiner en lichter dan de aarde. Daardoor trekt ze minder hard aan je. De zwaartekracht op de maan is ongeveer een zesde van die op aarde.

Weeg je op aarde 60 kilo, dan voelt het op de maan alsof je maar 10 kilo weegt. Je lichaam blijft precies even groot en zwaar opgebouwd. Je massa verandert niet, alleen de kracht waarmee je naar beneden wordt getrokken.

Hoger springen

Met dezelfde sprong kom je ongeveer zes keer zo hoog. Je blijft ook langer in de lucht hangen.

Anders lopen

Apollo-astronauten merkten dat gewoon lopen lastig was. Ze huppelden vaak als kangoeroes, omdat dat makkelijker ging in hun dikke pakken.

Vallen gaat trager

Een hamer en een veer vallen op de maan precies even snel, omdat er geen lucht is die de veer afremt. Astronaut David Scott liet dat in 1971 zien tijdens Apollo 15.

Makkelijker vertrekken

Opstijgen van de maan kost veel minder brandstof dan opstijgen van de aarde.

Temperatuur

Hoe warm en hoe koud is het op de maan?

De maan heeft bijna geen dampkring. Op aarde werkt de lucht als een deken: overdag houdt ze een deel van de zonnewarmte tegen, en 's nachts houdt ze warmte vast. Die deken heeft de maan niet. Daardoor zijn de verschillen extreem.

Overdag: tot +120 °C

Rond de evenaar wordt het oppervlak in de volle zon heter dan kokend water.

's Nachts: tot -130 °C

Zodra de zon weg is, verdwijnt de warmte snel de ruimte in.

Donkere kraters: kouder dan -200 °C

Bij de polen zijn kraters waar nooit zon komt. Dat zijn de koudste plekken op de maan.

Een dag duurt twee weken. De maan draait heel langzaam: één dag en nacht duurt ongeveer 29,5 aardse dagen. Op een plek op de maan schijnt de zon dus ongeveer twee weken achter elkaar, en daarna is het twee weken nacht.

Geen lucht

Wat betekent "bijna geen dampkring" nog meer?

Zwarte hemel

Ook overdag is de hemel zwart. Op aarde maakt de lucht de hemel blauw door het zonlicht te verstrooien.

Geen geluid

Geluid heeft lucht nodig om zich te verplaatsen. Astronauten praten via de radio met elkaar.

Geen wind

Daardoor blijven voetsporen en bandensporen heel lang liggen.

Straling

Zonder dampkring en magnetisch veld komt straling uit de ruimte vrijwel ongehinderd op het oppervlak.

Voor mensen

Waarom is dit belangrijk voor maanmissies?

Een ruimtepak is eigenlijk een klein ruimteschip. Het levert zuurstof, houdt de druk op peil, beschermt tegen hitte, kou en straling, en moet tegen het scherpe maanstof kunnen. Ook een toekomstige maanbasis moet al die problemen oplossen. Daarom kijken ruimteorganisaties zo goed naar plekken met veel zonlicht en eventueel ijs, zoals de maanzuidpool.

Vragen

Vaak gestelde vragen

Waarom heeft de maan geen dampkring?

De maan is te klein. Haar zwaartekracht is te zwak om gassen lang vast te houden. Die ontsnappen langzaam de ruimte in.

Kun je op de maan zweven?

Nee. Je wordt wel naar beneden getrokken, alleen zwakker. Gewichtloos ben je alleen als je vrij door de ruimte valt, zoals in een ruimtestation.

Waarom wordt de aarde niet zo heet en koud?

Onze dampkring, de oceanen en het snelle draaien van de aarde (elke 24 uur) zorgen dat temperaturen veel minder extreem zijn.

Verder ontdekken

Lees verder