Eeuwig donkere kraters
Op de bodem van sommige diepe kraters is in miljarden jaren geen zonlicht gekomen. Het is daar kouder dan -200 °C: een van de koudste plekken die we in het zonnestelsel kennen.
Een belangrijk doel voor nieuwe missies
De zuidpool van de maan krijgt veel aandacht omdat er daar koude, schaduwrijke gebieden liggen waar ijs kan blijven bestaan. Ook zijn er plekken met lange periodes van zonlicht, wat handig kan zijn voor energie.

De as van de maan staat bijna rechtop: slechts ongeveer 1,5 graad schuin. Op aarde is dat ruim 23 graden, en daardoor hebben wij seizoenen. Op de maan zijn er bijna geen seizoenen.
Bij de polen van de maan staat de zon daardoor altijd heel laag aan de horizon. Het zonlicht scheert over het landschap. Dat zorgt voor twee extreme plekken vlak naast elkaar: diepe kraters waar nooit zon komt en hoge bergtoppen waar bijna altijd zon is.
Op de bodem van sommige diepe kraters is in miljarden jaren geen zonlicht gekomen. Het is daar kouder dan -200 °C: een van de koudste plekken die we in het zonnestelsel kennen.
In die koude kraters kan waterijs miljarden jaren bewaard blijven. Op andere plekken zou het door de zon verdampen.
Op sommige kraterranden en bergtoppen schijnt de zon het grootste deel van de tijd. Daar zouden zonnepanelen bijna continu stroom kunnen opwekken.
IJs en zonne-energie vlak bij elkaar: dat maakt de zuidpool de meest aantrekkelijke plek voor een toekomstige maanbasis.
Een van de bekendste kraters bij de zuidpool is de Shackleton-krater, ongeveer 21 kilometer breed en ruim 4 kilometer diep. De bodem ligt altijd in de schaduw, terwijl delen van de rand bijna altijd in de zon liggen. De krater is genoemd naar de poolreiziger Ernest Shackleton.
Het ijs in de donkere kraters is een soort archief. Het kan afkomstig zijn van kometen en planetoïden die op de maan insloegen, van deeltjes uit de zonnewind of van oude vulkanische gassen. Door het ijs te onderzoeken, leren wetenschappers meer over waar het water in het binnenste deel van het zonnestelsel vandaan komt. Misschien zelfs over het water op aarde.
Lastig om te landen: door de lage zon zijn de schaduwen extreem lang en is het contrast tussen licht en donker heel groot. Dat maakt het moeilijk voor camera's en piloten om hoogteverschillen en obstakels goed te zien.
NASA liet de sonde LCROSS bewust inslaan in de donkere krater Cabeus. In de opgeworpen wolk werd water gevonden.
De Indiase Chandrayaan-3 landde als eerste ruimtevaartuig dicht bij de zuidpool. Het kleine karretje Pragyan reed over het oppervlak en mat de bodem.
NASA kiest de zuidpool als landingsgebied voor de eerste bemande Artemis-landingen. De vlucht van Artemis II rond de maan was een belangrijke test daarvoor.
Ook China en andere landen plannen missies naar het zuidpoolgebied, met robots en later mogelijk met mensen.
Ja, en daar zijn ook donkere kraters met mogelijk ijs. Het zuidpoolgebied heeft meer en grotere schaduwgebieden, daarom krijgt dat meer aandacht.
Alleen heel schuin, aan de onderrand van de maan. Met een telescoop zie je daar kraters die erg vervormd lijken, omdat je er bijna van opzij naar kijkt.
In de eeuwig donkere kraters is gemeten dat het kouder kan worden dan -230 °C. Dat is maar zo'n 40 graden boven het absolute nulpunt.