Maanzuidpool

Een belangrijk doel voor nieuwe missies

Waarom de maanzuidpool zo belangrijk is

De zuidpool van de maan krijgt veel aandacht omdat er daar koude, schaduwrijke gebieden liggen waar ijs kan blijven bestaan. Ook zijn er plekken met lange periodes van zonlicht, wat handig kan zijn voor energie.

Koude kratersMogelijk ijsInteressant voor toekomstige landingen
Toekomstige maanbasis onder sterrenhemel
In het kort

Waarom is de zuidpool zo bijzonder?

De as van de maan staat bijna rechtop: slechts ongeveer 1,5 graad schuin. Op aarde is dat ruim 23 graden, en daardoor hebben wij seizoenen. Op de maan zijn er bijna geen seizoenen.

Bij de polen van de maan staat de zon daardoor altijd heel laag aan de horizon. Het zonlicht scheert over het landschap. Dat zorgt voor twee extreme plekken vlak naast elkaar: diepe kraters waar nooit zon komt en hoge bergtoppen waar bijna altijd zon is.

Twee uitersten

Eeuwig donker en bijna altijd licht

Eeuwig donkere kraters

Op de bodem van sommige diepe kraters is in miljarden jaren geen zonlicht gekomen. Het is daar kouder dan -200 °C: een van de koudste plekken die we in het zonnestelsel kennen.

IJs bewaard in de kou

In die koude kraters kan waterijs miljarden jaren bewaard blijven. Op andere plekken zou het door de zon verdampen.

Bijna altijd zon

Op sommige kraterranden en bergtoppen schijnt de zon het grootste deel van de tijd. Daar zouden zonnepanelen bijna continu stroom kunnen opwekken.

Een slimme combinatie

IJs en zonne-energie vlak bij elkaar: dat maakt de zuidpool de meest aantrekkelijke plek voor een toekomstige maanbasis.

Bekende plek

Shackleton-krater

Een van de bekendste kraters bij de zuidpool is de Shackleton-krater, ongeveer 21 kilometer breed en ruim 4 kilometer diep. De bodem ligt altijd in de schaduw, terwijl delen van de rand bijna altijd in de zon liggen. De krater is genoemd naar de poolreiziger Ernest Shackleton.

Wetenschap

Wat kunnen we daar leren?

Het ijs in de donkere kraters is een soort archief. Het kan afkomstig zijn van kometen en planetoïden die op de maan insloegen, van deeltjes uit de zonnewind of van oude vulkanische gassen. Door het ijs te onderzoeken, leren wetenschappers meer over waar het water in het binnenste deel van het zonnestelsel vandaan komt. Misschien zelfs over het water op aarde.

Lastig om te landen: door de lage zon zijn de schaduwen extreem lang en is het contrast tussen licht en donker heel groot. Dat maakt het moeilijk voor camera's en piloten om hoogteverschillen en obstakels goed te zien.

Missies

Wie is er al geweest?

2009: inslag in een krater

NASA liet de sonde LCROSS bewust inslaan in de donkere krater Cabeus. In de opgeworpen wolk werd water gevonden.

2023: eerste landing

De Indiase Chandrayaan-3 landde als eerste ruimtevaartuig dicht bij de zuidpool. Het kleine karretje Pragyan reed over het oppervlak en mat de bodem.

Artemis

NASA kiest de zuidpool als landingsgebied voor de eerste bemande Artemis-landingen. De vlucht van Artemis II rond de maan was een belangrijke test daarvoor.

Meer landen

Ook China en andere landen plannen missies naar het zuidpoolgebied, met robots en later mogelijk met mensen.

Vragen

Vaak gestelde vragen

Is er ook een noordpool op de maan?

Ja, en daar zijn ook donkere kraters met mogelijk ijs. Het zuidpoolgebied heeft meer en grotere schaduwgebieden, daarom krijgt dat meer aandacht.

Kun je de zuidpool vanaf de aarde zien?

Alleen heel schuin, aan de onderrand van de maan. Met een telescoop zie je daar kraters die erg vervormd lijken, omdat je er bijna van opzij naar kijkt.

Hoe koud is het precies?

In de eeuwig donkere kraters is gemeten dat het kouder kan worden dan -230 °C. Dat is maar zo'n 40 graden boven het absolute nulpunt.

Verder ontdekken

Lees verder