Water en ijs

Waarom de poolgebieden zo belangrijk zijn

Water en ijs op de maan

Op de maan zijn geen zeeën of rivieren zoals op aarde. Toch zijn er sporen van water en vooral ijs gevonden, vooral in koude gebieden rond de polen.

Vooral in poolgebiedenBelangrijk voor onderzoekBelangrijk voor toekomstige missies
Maanlandschap met schaduwrijke gebieden
In het kort

Is er water op de maan?

Ja, maar niet zoals op aarde. Er zijn geen meren, rivieren of zeeën. De donkere "zeeën" die je ziet, zijn gestolde lava. Het water op de maan zit vooral als ijs in heel koude kraters bij de polen, en in hele kleine hoeveelheden vastgeplakt aan stof en steen.

Lang dachten wetenschappers dat de maan kurkdroog was. De maanstenen die de Apollo-astronauten meenamen, leken bijna geen water te bevatten. Pas vanaf eind jaren negentig werden steeds meer aanwijzingen gevonden.

Waar zit het?

Drie plekken waar water te vinden is

IJs in donkere kraters

In kraters bij de polen waar nooit zon komt, is het zo koud dat ijs er miljarden jaren kan blijven liggen. Hier zit waarschijnlijk het meeste water.

Gebonden aan stof

Op veel plekken zitten kleine hoeveelheden water of verwante moleculen vast in het maanstof. Het gaat om heel weinig: veel minder dan in de droogste woestijn op aarde.

In vulkanisch gesteente

In kleine glasbolletjes van oude vulkaanuitbarstingen is ook water gevonden. Dat wijst erop dat er ook water in het binnenste van de maan zit.

De ontdekking

Hoe weten we dat er water is?

2009: een kaart vol water

Een NASA-instrument aan boord van de Indiase Chandrayaan-1 zag sporen van water verspreid over grote delen van het oppervlak.

2009: bewuste inslag

De NASA-sonde LCROSS sloeg in de eeuwig donkere krater Cabeus. In de wolk van opgeworpen stof werd waterijs gemeten.

2020: ook in de zon

Met de vliegende telescoop SOFIA vonden wetenschappers watermoleculen op een zonnig deel van de maan, bij de krater Clavius. Een kleine hoeveelheid, maar wel op een onverwachte plek.

Herkomst

Waar komt het water vandaan?

Waarschijnlijk zijn er meerdere bronnen:

Kometen en planetoïden

Bij inslagen kan water van kometen en ijzige brokstukken op de maan terechtkomen.

De zonnewind

De zon blaast voortdurend geladen deeltjes de ruimte in, waaronder waterstof. Als die met zuurstof in maanstenen reageert, kunnen kleine beetjes water ontstaan.

Vulkanen van vroeger

Lang geleden kwamen bij vulkaanuitbarstingen op de maan gassen vrij, waaronder waterdamp.

Waarom belangrijk?

Waarom is water zo waardevol voor maanmissies?

Water is zwaar. Alles wat je vanaf de aarde lanceert, kost veel brandstof en geld. Als astronauten water op de maan zelf kunnen winnen, wordt een lang verblijf veel makkelijker.

Drinken

Het meest voor de hand liggend: water om te drinken, te koken en planten te laten groeien.

Zuurstof

Door water te splitsen krijg je zuurstof om te ademen.

Brandstof

Waterstof en zuurstof samen vormen raketbrandstof. De maan zou zo een tankstation kunnen worden voor reizen verder het zonnestelsel in.

Hoeveel ijs er precies is en hoe makkelijk het te winnen is, weten we nog niet. Dat is een van de belangrijkste vragen die toekomstige missies naar de maanzuidpool moeten beantwoorden.

Vragen

Vaak gestelde vragen

Kun je maanijs gewoon drinken?

Niet zomaar. Het is vermengd met stof en mogelijk met andere stoffen. Het moet eerst gewonnen, gesmolten en gezuiverd worden.

Waarom verdampt het ijs niet?

In de eeuwig donkere kraters is het kouder dan -200 °C. Bij die temperatuur blijft ijs heel lang bestaan, zelfs zonder dampkring.

Is er leven op de maan?

Nee. Er is geen vloeibaar water, geen dampkring en veel straling. Er zijn nooit sporen van leven gevonden.

Verder ontdekken

Lees verder